جنگ سرد جدیدی در راه است؛

چین و آمریکا ؛ خطر جنگ در پاسیفیک؟

بهاءالدین بازرگانی گیلانی، مؤلف و مترجم در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مبانی صلح و آرامش در آسیا به مراتب شکننده‌تر از اروپا نشان می‌دهد.
 
 تاریخ انتشار:دوشنبه 18 بهمن 1395      14:0

نویسنده: بهاءالدین بازرگانی گیلانی/ مؤلف و مترجم

دیپلماسی ایرانی: میخائیل گورباچف، رهبر اتحاد جماهیر شوروی سابق پنجشنبۀ روز ٧ بهمن طی مقاله ای در مجلۀ آمریکایی "تایم" خطاب به ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ نسبت به اوضاع مخاطره آمیز فعلی  جهانی هشدار داد و از اینکه سیاست، به اسارت نظامی گری درآمده و مسابقۀ تازۀ تسلیحاتی دنیا را به پرتگاه جنگ کشانده با جملات تند و کم سابقه ای سخن گفته است.

هشدارهای گورباچف بی دلیل و بنیان نبوده است: ناتو و روسیه در شرق اروپا دست به صف آرایی های جدید تسلیحاتی و نظامی در زمین و هوا زده اند. ارتش های دو طرف که سالیان متمادی از یکدیگر جدا افتاده بودند اینک بار دیگر به فاصله ای دیدرس، روبروی هم ظاهر شده اند. متحدان ناتو پادگان های نظامی خود را در سه کشور حوزۀ بالتیک و در لهستان هرچه بیشتر تجهیز و تقویت کرده اند. آمریکایی ها واحدهای نظامی و تسلیحات سنگین خود را در هفت کشور اروپای شرقی مستقر ساخته اند و ناتو بر تعداد مانورهای نظامی خود  افزوده است و عینا همینطور روسیه نیز.

تمامی این تدابیر البته باعث دلهره و نگرانی جهانیان و مخصوصا اروپایی های به نسبت بی عِده و عُده است که همیشه خاکریز اول در یک رویارویی احتمالی میان شرق و غرب بوده و هستند. با این وجود و علی رغم الحاق کریمه، بحران اوکراین و برخوردهای هر روزه در امتداد مرزهای مجزای اروپایی، به سادگی نمی توان از خطر بروز جنگ تمام عیار در اروپا و مابین دو حوزۀ نفوذ آتلانتیکی و روسی سخن به میان آورد. هر دو طرف درس های فراموش ناشدنی از دوران جنگ سرد فراآموخته اند، جنگ نمی خواهند و نمی توانند هم بخواهند، هم ولادیمیر پوتین با آن همه گرفتاری داخلی و پیرامونی اش و هم دونالد ترامپ با آن همه مواضع متغیر و بی حساب و کتابش.

خطر واقعی جنگ اما، در سر ِ دیگر دنیا در "پاسیفیک" در حال انباشت است. قدرت در حال ظهور جهانی چین با هژمون فعلی دنیا، ایالات متحده به سبک و سیاق قدیمی با یکدیگر بر سر استیلا بر این منطقه در حال سرشاخ شدن هستند. به ادعای آمریکا، پیشروی بلاوقفۀ چینی ها در دریای جنوبی چین و نظامی گری آنها در بسیاری از آبسنگ ها و صخره های دریایی این منطقه و ادعای تملک بر بیش از یک میلیون کیلومتر مربع حریم های دریایی، نظم و قاعده در حوزۀ پاسیفیکی را یکسره به خطر انداخته است. از سوی دیگر فشار سنگین چینی ها بر مجمع الجزایر فاقد سکنۀ "سن کاکو" که از سال ١٨٩٥ توسط ژاپن اداره می شود خطر برخورد میان چین و ژاپن را در دریای شرقی چین نیز افزایش داده است. اوباما رئیس جمهور پیشین با اعزام کشتی های جنگی بسیار مصمم نشان داد تا از آزادی ترددهای دریایی در این منطقه مورد مناقشه اطمینان حاصل کند. انعقاد قرارداد تجاری فراپاسیفیکی (TPP) بین آمریکا و یازدۀ کشور پیرامونی اقیانوس آرام در وهلۀ اول این هدف را در خود نهفته داشت تا اتصال کشورهای طرف قرارداد را با آمریکا تحکیم بخشد و از دامنۀ نفوذ پکن بر آنها بکاهد...