امیر امیرگان : رابطه اسلام و بودا و نگاه جریانهای مختلف بودائی به اسلام
رابطه اسلام و بودا و نگاه جریانهای مختلف بودائی به اسلام
09 بهمن 1395
موسسه آینده پژوهی جهان اسلام
امیر امیرگان / پژوهشگر مسائل اسلامی
آیین بودا یکی از کهنترین آیینهای مذهبی جهان است، که مانند بسیاری از آیینهای مذهبی خاستگاه این آیین، به شرق برمیگردد و از شبهقاره آغاز شد. اساس آیین بودا در دو اصل کلی است. اصل اول، وجود شر و درد و رنج در عالم هستی است. در مطالعه آیین بودا کلمه رنج از کلمات کاربردی و کلیدی آیین بودا است. اصل دوم، راه نجات از رنج در عالم هستی است که باید برای آن به سعادت ابدی یا نیروانا دستیافت. یکی از اصلیترین اصلهای آیین بودا اصل اهیمسا یا عدم خشونت است. بودائیان معتقدند که افراد باید این اصل را در زندگی خود در نظر بگیرند. پس آیین بودا از آیینهایی است که معتقدین به این آیین باید عدم خشونت را سرلوحه کار خود قرار دهند.
در تقسیمبندی نگرشهای مذهبی موجود در آیین بودا به تقسیمبندی ثلاثی میرسیم. آقای کلینگر از دینپژوهان معتبر جهانی، سه رویکرد مهم را در دین بودا برمیشمارد، یکی انحصارگرایی دیگری شمول گرایی و بعدی کثرتگرایی است. تفکر انحصارگرایی مذهبی، معتقد است آیین بودا تنها راه رسیدن به رستگاری و رهایی از رنج است و ادیان دیگر به راه خطا میروند، این تفکری انحصارگرایانه شبیه به تفکر گروههای تندرو نیست. این رویکرد انحصارگرایانه، رویکردی درون دینی است و آنها بدان معتقدند. رویکرد دوم شمول گرایانه است و رستگاری و رهایی را در یکراه خلاصه نمیکند. آنها معتقدند راههای متعددی وجود دارد، اما بهترین راه تفکر بودیسم است. چنانچه آیین بودای تبتی (که رهبر آنها آقای دالایی لاماست) اعتقاد شمول رایانه دارند و معتقدند همه راهها دسترسی به سعادت دارد اما تفکر بودیسم بهترین راههاست. در تفکر کثرتگرایی معتقدند که راههای زیادی برای رهایی از رنج در عالم موجود است و نمیتوان یکی از این راهها را بر دیگری برتری داد. این تفکر یک دیدگاه غیر فرقه گرایانه است و ادیان گوناگون را مورد تأکید قرار میدهند و حتی دستهبندی و رتبهبندی برای ادیان قائل نیستند و بودیسم را بهعنوان تفکری اخلاقی و سلیقه دینی قبول دارند. این سه تفکر کلی در آیین بودا وجود دارد. تقسیمبندی دیگری نیز در مورد بودائیان ساکن در کره زمین، است که تقسیمبندی تراوادا، ماهایانا است. بودای تراوادا بیشتر جنوب شرق آسیا چون سریلانکا یا تایلند را دربر میگیرد. بودای ماهایانا شاخههای متعددی دارد که یکی از آنها شاخه دالایی لاماست. بودائیهایی ذن در منطقه ژاپن تفکر ماهایانا را دارند. البته کثرت جمعیت بودیسم، مربوط به تراواداست؛ اما نمود آن بیشتر مربوط به بودای ماهایاناست (که در عرصه بینالمللی نمود زیادی داشته است) چنانچه در کنفرانسی در جهان و علاقهمندان متعدد دارد و مورد پرسش بسیار قرار میگیرد آیین بودیسم تبتی است...
تلگرام 09158919412