آسیا نیوز

کابل (پژواک،٢١جدى ٩٥): رييس جمهور محمداشرف غنى، عقد معاهده درياى هيرمند ميان افغانستان و ايران را، يکی از کارهای مهم محمد موسی شفيق صدراعظم سابق کشور خوانده تاکيد کرد که مسووليت حکومت فعلى است تا اين معاهده را تطبيق کند.

رييس جمهور کشور گفت که  در مورد اين معاهده، بر موسى شفيق انتقادها شد و فشارهای زيادی صورت گرفت که اين معاهده منعقد نشود؛ اما او بر اين باور بود که افغانستان و همسايه ‌ها بايد منافع مشترک‌ شان را درک کنند و در برابر همديگر، نه به حيث رقيب، بلکه به حيث دوست و همکار رفتار کنند.

وى که امروز در سيمينار بين‌المللی بزرگداشت از شخصيت، کارنامه‌ ها و ٩٠مين سالروز تولد محمد موسی شفيق صحبت مى کردگفت: "در ماده پنجم معاهده افغانستان و ايران در مورد دريای هيرمند آمده است، ايران هيچگونه ادعايی بر آب هلمند، بيشتر از مقداريکه طبق اين معاهده تثبيت شده است، ندارد؛ حتی اگر مقادير آب بيشتر در دلتای سفلای هلمند ميسر هم باشد و مورد استفاده ايران هم بتواند قرار گيرد."

غنى، با بيان اينکه عقد اين معاهده به نفع صلح و ثبات در کشور است گفت: "کار ما حال تطبيق اين معاهده است، معاهده اى که سرتاسر به نفع مردم افغانستان و به نفع صلح است."

موسی شفيق، نخست وزير دولت شاهی افغانستان و اميرعباس هويدا نخست وزير دولت شاهنشاهی ايران،  در ۲۲ حوت ۱۳۵۱ موافقتنامه اى را که در برگيرنده يک مقدمه، ۱۲ ماده و دو پروتوکل‌ضميمه است، در کابل امضا کردند، که بر مبنای آن حق آبه ايران از دريای هلمند(هيرمند) مشخص شده است.

مطابق ماده دوم اين معاهده، مجموع مقدار آبی که از هيرمند در سال عادی يا غيرعادی از طرف افغانستان به ايران تحويل داده می‌شود‌، محدود به متوسط جريان ۲۲ مترمکعب در ثانيه و يک مقدار اضافی متوسط جريان که ۴ متر مکعب درثانيه‌ می شود و متناسب به تقسيمات ماهانه که در ماده سوم اين معاهده توضيح داده شده است، به سابقه حسن نيت و علايق برادرانه از طرف‌افغانستان به ايران تحويل داده می شود.

مجلس وقت ايران اين معاهده را در ۱۰ سنبله ۱۳۵۲ تصويب کرد و اجازه داد تا اسناد تصويب آن مبادله شود؛ اما کودتای سردار محمد داود عليه محمد ظاهرشاه، مانع از بررسی و تاييد آن از سوی شورای ملی کشور شد.

با کودتای کمونيستی در سال ۱۳۵۷ خورشيدی، افغانستان به سوی يک جنگ داخلی رفت و اين معاهده حتی بعد از روی کار آمدن حکومت جديد به رهبری حامد کرزی نيز به تاييد شورای ملی کشور نرسيد.

رييس جمهورغنى  در مراسم امروز، از کارنامه هاى موسى شفيق يادآورى نموده گفت که شفيق مرد قلم، عمل و سياست مدار بزرگ بود. او برای چند ماه صدر اعظم افغانستان بود، و در اين مدت کم، فرصت تحقق آرزوهای بزرگ خود برای شگوفايی افغانستان را نيافت، فصل ناتمام تاريخ که از امير امان الله خان به ميراث مانده بود، باز بدبختانه ناتمام ماند؛ اما با وجود آنهم توانست کارهای مهمی را انجام بدهد.

به گفته وی، رهبران حکومت امروز ارادۀ واضح و محکم دارند که افغانستان، دوباره فصل ناتمام نداشته باشد و به رفاه و ثبات دوامدار برسد، که هم موجب رفاه مردم خود و هم موجب ثبات منطقه باشد.

صلاح الدين ربانی وزير امور خارجۀ کشور که در اين مراسم صحبت ميکرد گفت که اين سيمينار بخاطر شناخت بهتر موسى شفيق برگزارگرديده است و مى توان از شناخت دقيق او (موسى شفيق) درسهای ارزشمندی گرفت و نقشه آيندۀ راه را خوبتر ترسيم کرد.

به گفته وی، اين شخصيت بزرگ، در کنار اينکه شاعر و نويسندۀ توانا بود، حقوقدان متعهد و سياستمدار تيزهوش در ميان شخصيت های سياسی هم دوره اش از حيث دانش و شجاعت کم مانند بود.

موصوف گفت که او پس از کودتای ننگين هفت ثور، از سوی جنايتکاران کمونست، همراه شماری ديگر از چهره های علمی، ملی و مسلمان، به شکل مظلومانه به شهادت رسيد.

صلاح الدين ربانى درادامه صحبتهايش گفت که موسى شفيق، در کنار اينکه يک شخصیت سياسی بود، با خلق آثار داستانی به زبان های فارسی و پشتو نامش را در تاريخ ادبيات افغانستان با خط زرين درج  کرد.

وى افزود که شفيق در زمان وزارت خارجه و صدر اعظمی اش، ميان افغانستان و پاکستان اعتماد سازی کرد و حکومت فعلی نيز در عرصه های مختلف تلاش کرده است و کوشش می کند که افغانستان به چهار راه منطقه مبدل شود.

ربانی افزود ملت هايی که تاريخ گذشتۀ خود و ديگران را مطالعۀ دقيق و انتقاد نمی کنند و از تجربه های گذشته نمی آموزند، هميشه محکوم به تکرار تجارب تلخ تاريخی بوده و کاميابی را هرگز نخواهند چشيد.

در سيمينار امروزى، برعلاوه رييس جمهورمحمداشرف غنى، شمارى ازمقامات بلندپايه حکومت، اعضاى شوراى ملى، سفراى کشورهاى خارجى مقيم کابل، اعضاى خانواده موسى شفيق و... اشتراک نموده بودند و يک تکت پُستى نيز به نام موسى شفيق معرفى گرديد.

ببرک دقيق شفيق، نواسه ارشد محمد موسی شفيق، با يادآوری از کارها و فعاليت صدر اعظم سابق کشور گفت: "راه او راه شرقی و غربی نه، بلکه راه اسلامی و افغانی بود، اميد که همه افغانها راه وى  را تعقيب و کشور را به صلح ثبات برسانند."

وی، از برگزاری مراسم امروزى نيز قدردانی کرده گفت اميد که در آينده، برنامه های بزرگتری بخاطر معرفی شخصيت محمد موسی شفيق راه اندازی گردد.

گفتنى است که موسى شفيق، درکابينه ظاهرشاه وزير امور خارجه بود و و در ٢١ قوس سال ١٣٥١ نخست وزير افغانستان شد؛ اما کودتاى ٢٦ سرطان ١٣٥٢ به نخست وزيری محمد موسی شفيق پايان داد و او را روانۀ زندان کرد.

وی دو نيم سال در زندان ماند و درسال ١٣٥٤ از زندان آزاد شد، باردوم، پس از کودتای هفتم ثور درسال ١٣٥٧ شفيق در شمار نخستين کسانی بودکه راهی زندان شد و بتاريخ ١١ همان ماه به قتل رسيد.

محمد موسی شفيق، تحصيلات ثانوی را درمدرسه علوم دينی به انجام رساند و تحصيلات عالی را در رشته حقوق اسلامی در پوهنتون الازهر مصر به پايان رساند و مدرک کارشناسی دريافت کرد، و سپس از همان پوهنتون  در رشته علوم قضايی فوق ليسانس گرفت و نيز در رشته حقوق بين الدول، از پوهنتون کولمبيای شهر نيويارک، به درجه فوق ليسانس نايل آمد.

وی همچنان در مسايل بين المللی از پوهنتون هاروارد امريکا گواهینامه به دست آورد و پس از پايان تحصيلات  از پوهنتون الازهر مصر، به افغانستان بازگشت و در پوهنځی حقوق و علوم سياسی پوهنتون کابل، به تدريس حقوق بين الدول خصوصی پرداخت؛ بعدها به عنوان مدير عمومی قوانين وزارت عدليه مشغول به کار شد و مدتی هم رييس تقنين آن وزارت بود.

http://www.pajhwok.com/dr/2017/01/10/