دکتر کریم پاکزاد : آستانه؛ چشمانداز تاریک گفتوگوی صلح
آستانه؛ چشمانداز تاریک گفتوگوی صلح
۶ دلو / بهمن ۱۳۹۵
منبع :روزنامه اطلاعات روز افغانستان
نویسنده : دکتر کریم پاکزاد/ پژوهشگر مرکز ملی مطالعات استراتژیک فرانسه
بعد از اولین روز مذاکرات روی سوریه که روز دوشنبه گذشته به ابتکار روسیه ـ ایران ـ ترکیه در پایتخت قزاقستان میان نمایندگان رژیم و اپوزیسیون مسلح سوری صورت گرفت، هیچ نشانهیی از پیشرفت مشاهده نشد. نگاهی به عکس نمایندگان اپوزیسیون میرساند که آنها زیاد به میل خود و برای مذاکرات صلح در آستانه نیامدهاند.
اگر جدیتر حرف بزنیم، مسایل و عناصر زیادیاند که احتمال یک توافق را در آستانه مشکل میسازد. در قدم اول سه سرپرست، روسیه، ایران، ترکیه اهداف متفاوتی در این کنفرانس دارند. در قدم دوم دولت بشارالاسد و اپوزیسیون مسلح دارای اهداف آشتیناپذیراند. در قدم سوم، نگاهی به ترکیب هیأت اپوزیسیون که در آستانه حضور دارند و یا آنهایی که مذاکرات را بایکوت نمودهاند، پیچیدگی مذاکرات صلح را عیان میسازد، پیچیدگییی که به مراتب از مذاکرات میان دولت کابل و طالبان دشوارتر است.
با حمایت نظامی از رژیم بشارالاسد و پیروزیهای نظامی، بهخصوص در حلب، پوتین مواضع خود را بهحیث یک قدرت مهم در شرقمیانه تثبیت نمود. تغییر سیاست اردوغان که از مواضع حقوقبشری امریکا و اروپا بعد از کودتای نافرجام در ترکیه ناراضی بود، او را بهطرف شخصی که مانند او اتوریتر است (پوتین) کشاند. پوتین برای تثبیت موقعیت خود در شرقمیانه و بهحیث قهرمان مبارزه بر ضد داعش کاملآ با دونالد ترامپ همسازی دارد و برای این کار از قربانی نمودن کردهای لائیک و ضدداعش سوری برای جلب رضایت ترکیه ابا نخواهد ورزید. ایران برعکس میداند که بخش مهم نفوذ وی در شرقمیانه دوستی وی با بشارالاسد و حمایت او از حزبالله لبنان است. ایران در جریان این مذاکرات یک وجب از مواضع و منافع رژیم سوریه عقب نخواهد نشست. آب ایران و روسیه تا آخر کار در یک جوی نمیروند. ترکیه در یک مرحلهی انتقالی سیاست خود در سوریه قرار دارد. اردوغان که بعد از تیرگی روابط ترکیه با متحدین غربی وی بعد از کودتای نافرجام و حتا قبل از آنکه امریکا و فرانسه وی را از ایجاد یک باند امنیتی در داخل خاک سوریه بر حذر داشتند، بهسوی روسیه روی آورد. دست از سرنگونی رژیم بشارالاسد بهمثابهی نخستین قدم صلح برداشت، ولی هنوز از تمام نفوذ خود روی بخشهای مهم اپوزیسیون مسلح سوریه برای اینکه آنها را مجبور به مذاکره کند، کار نمیگیرد.
آنچه که به رژیم سوریه برمیگردد: بشارالاسد، بعد از پیروزی در حلب با کمک روسیه و ایران، در موضع قویتری قرار دارد، هنوز اپوزیسیون مسلح را «گروههای تروریستی» میپندارد و خواهان آن است که آنها اسلحهی خویش را به زمین بگذارند تا عفو عمومی را اعلام کند. علاوه بر پیروزی در حلب، انتخاب دونالد ترامپ که انتظار میرود در مبارزه علیه گروههای رادیکال اسلامی استوارتر عمل کند، برای بشارالاسد مایهی خوشحالی میباشد.
اپوزیسیون بر عکس، بیش از پیش ضعیفتر و چند پارچه عمل میکند. ترکیب هیأت اپوزیسیون در آستانه این واقعیت را افشا میکند. البته داعش و فتحالشام (سابق النصرا یا القاعده) دو گروه بزرگ نظامی بهحیث گروههای تروریستی شناخته میشوند و در کنفرانس آستانه دعوت نشده بودند. ولی دوگروه بزرگ دیگر احرارالشام، گروه اسلامی سلفی متشکل از چندین گروه دیگر که مورد حمایت ترکیه، عربستان و امریکا میباشند کنفرانس را تحریم نمودند. همچنین گروه نورالدین زنکی، اسلامگرای رادیکال در همین موضع قرار دارد. این دو گروه برای راضی ساختن ترکیه اعلام کرده بودند که اگر نتایج کنفرانس آستانه مثبت باشد آن را خواهند پذیرفت. عدم اشتراک آنها در کنفرانس آستانه ترسی بود که از فتحالاشام داشتند. بعد از ازدستدادن شرق حلب، پایگاه همهی این گروهها در ولایت ادیلپ در شمال سوریه قرار دارد، محلی که فتحالشام در آن حضور پر رنگتری دارد. تحریم کنفرانس آستانه ولی موجب شد که همزمان با آغاز کنفرانس، مواضع آنها مورد حملهی مسلحانهی فتحالشام قرارگیرد.
سرانجام، اجندای کنفرانس: تحکیم آتشبس، کمکهای بشری و آزادی زندانیان همه اگر توافقی صورت بگیرد به نفع اپوزیسیون خواهد بود. دمشق با حمایت ایران اعلام نموده که تحکیم آتشبس در واقع موجب استحکام دوبارهی «گروههای تروریستی» خواهد شد.
تلگرام 09158919412