صادق آزادی : انتصاب راحیل شریف به فرماندهی نیروهای ائتلاف و چالشهای پیرامونی آن
انتصاب راحیل شریف به فرماندهی نیروهای ائتلاف و چالشهای پیرامونی آن
پاکستان در این رابطه باید بسیار هوشیار عمل کند تا در دام سیاست افزایش منازعات منطقهای عربستان نیفتد و روابط دوستانه و منافع ملی خود را با کشورهای همسایه حفظ کند.
۰۹ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۱:۳۸
یادداشت: صادق آزادی، کارشناس مسائل منطقهای
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، راحیل شریف که زمانی فرماندهی ارتش پاکستان را عهده دار بود، اخیراً به فرماندهی ائتلاف خود ساخته عربستان منصوب شد و این انتصاب، بحثها و چالشهایی را در پاکستان و منطقه پدید آورد.
نزدیک به 2 سال از فاجعۀ ماجراجویی نظامی عربستان در یمن میگذرد، ماجراجویی که علی رغم انتظار عربستان، همراهی پاکستان را در پی نداشت. عربستان نمیتوانست چنین حرکتی را از جانب پاکستان بپذیرد، بنابراین پس از شکست سیاستهای مداخله جویانهاش در یمن، ائتلاف اسلامی ضد تروریسم را با عضویت اسمی 34 کشور از جمله پاکستان، بوجود آورد.
اینبار نیز پاکستان از ایفای نقش در نمایش جدید عربستان سر باز زد و با این اقدام، موجبات دلسردی عربستان را فراهم کرد. البته نمیتوان انتظار داشت که تصمیم پاکستان برای دوری از سیاستهای منطقهای عربستان، پایدار باشد، چرا که ارتش و دولت پاکستان خود را وامدار عربستان بخاطر کمکهای مالی آن کشور میدانند. به این دلیل است که دولت پاکستان در صدد رفع سوء تفاهمات موجود در روابط با عربستان بوده است.
شاید انتصاب راحیل شریف به عنوان فرمانده ائتلاف در راستای این هدف باشد. در هر حال این انتصاب مباحث گوناگونی را بوجود آورده که در این نوشتار به آنها میپردازیم:
الف- سیاست ابهام آمیز دولت پاکستان
ابتدا مقامات سیاسی پاکستان در برابر خبر انتصاب راحیل شریف واکنشی نشان ندادند و تلاش کردند آن را شخصی و کم اهمیت جلوه دهند به ویژه خواجه آصف وزیر دفاع پاکستان هرگز بطور شفاف در مورد پذیرفتن فرماندهی ائتلاف توسط راحیل شریف سخنی بمیان نیاورد، اما به نظر میرسید که وی بر این انتصاب صحه گذاشته است. برخی از ناظران سیاسی پاکستان معتقدند که انتصاب فرمانده سابق ارتش پاکستان به فرماندهی یک ائتلاف چند ملیتی بدون تائید نخست وزیر تقریباً غیر ممکن است و هماهنگیهایی در سطح بالا صورت گرفته است.
ناظران سیاسی پاکستانی عنوان میدارند که این برای اولین بار است که یک فرمانده بازنشسته ارتش پاکستان پس از بازنشستگی به چنین سمت و پستی در خارج از کشور منصوب میشود.
سخنگوی دولت پذیرش این انتصاب از سوی ژنرال راحیل شریف را بعد از بازنشستگی از ارتش یک موضوع شخصی قلمداد کرده که با این رویکرد به نوعی خواسته از مسئولیت دولت در این انتصاب بکاهد.
از سوی دیگر و تحت فشارهای سیاسی و رسانهای به دولت پاکستان این بار «رضا ربانی» رئیس مجلس سنای پاکستان با رد اظهارات سخنگوی دولت مبنی بر شخصی بودن این اقدام راحیل شریف، از وزیر دفاع پاکستان در خصوص انتصاب ژنرال راحیل شریف به فرماندهی ائتلاف عربستان توضیح خواست.
«خواجه آصف» وزیر دفاع پاکستان نیز در واکنش به درخواست این سناتور پاکستانی تاکید کرد که فرمانده سابق ارتش هیچ درخواستی برای کسب مجوز جهت فرماندهی ائتلاف عربستان به دولت ارائه نکرده و اگر این ژنرال پاکستانی از دولت درخواست صدور مجوز کند با وی بر اساس قانون برخورد میشود.
ب- ناظران سیاسی مخالف انتصاب راحیل شریف
برخی ناظران سیاسی مخالف انتصاب راحیل شریف، به چالشهای داخلی و منطقهای پاکستان به ویژه در جهان اسلام اشاره دارند. آنها معتقدند که اولاً حضور نیروهای کشورهای مختلف با منافع متفاوت در این ائتلاف سبب شده که نقش آنها در این ائتلاف مشخص نباشد، از طرفی این ائتلاف تحت عنوان مبارزه با تروریسم موجب سردرگمی و اختلاف بین نیروهای مسلمان سکولاری مانند اندونزی و مالزی از یک طرف و نیروهای سنی مذهب افراطی به رهبری عربستان، امارات متحده عربی و شیوخ خلیج فارس از طرف دیگر و نیروهای همسو با کشورهایی نظیر ایران، سوریه، عراق و نیروهای مقاومت لبنان شده است.
تعاریف متضاد و عدم شفافیت لازم در مبارزه با تروریسم در ائتلاف موجب شده که تاکنون کارایی درستی از آن در صحنه عمل شاهد نباشیم.
ثانیاً ناظران سیاسی مخالف سیاست پاکستان، بر این باورند که عملاً این ائتلاف تاکنون نتوانسته فعالیت خود را شروع کند و لذا نیازمند همراهی پاکستان میباشد و از این رو پاکستان باید منافع ملی خود را در روابط دوجانبه خود با کشوری مانند ایران مد نظر قرار دهد.
ورود به یک منازعه منطقهای بین ایران و عربستان، در حالی که ماجراجویی عربستان در یمن وضعیت منطقه را وخیمتر کرده و هر گونه دستیابی به راه حل سیاسی در این کشور را دشوار کرده است؛ هوشیاری و ظرافتهای خاص را به سیاست اسلام آباد تحمیل میکند.
ثالثاً با توجه به اینکه عربستان عملاً اقدام موثری علیه داعش انجام نمیدهد و صرفاً شعار و ادعای مبارزه با داعش را دارد سردرگمی میان نیروهای ائتلاف در مبارزه با تروریسم وجود دارد.
ج- موافقین انتصاب راحیل شریف در نیروهای ائتلاف
برخی از جناح های موجود در ارتش و نیروهای امنیتی پاکستان که خود را وامدار حمایتهای مادی مستمر عربستان در طول دهها سال میدانند، معتقدند که انتصاب راحیل شریف به عنوان فرمانده نیروهای ائتلاف اسلامی مایه افتخاری برای پاکستان و امری مبارک است و سبب میشود که صلح در خاورمیانه برقرار شود و توطئه تجزیه خاورمیانه خنثی شود.
طرفداران این انتصاب معتقدند که راحیل شریف میتواند بزرگترین محافظ ثبات خاندان آل سعود و امنیت حرمین شریفین در برابر هرگونه تجاوز علیه عربستان سعودی باشد و این وظیفه و دینی است که پاکستان در برابر عربستان دارد. از اینرو ژنرال راحیل شریف میتواند با توانمندی خود جلوی افراط گرایی و تروریسم را بگیرد.
به عنوان مثال روزنامه نوای وقت معتقد است کسانی که تبلیغات منفی علیه انتصاب ژنرال راحیل شریف راه انداخته اند، عامل استکبار هستند.
بنظر میرسد، منافع نامتقارن کشورهای عضو نیروهای ائتلاف اسلامی تاکنون هیچ دستاوردی برای عربستان در مبارزه با تروریسم در بر نداشته و شکستهای نیروهای مورد حمایت عربستان در سوریه سبب شده که این کشور به این درک برسد تا با کمک کشورهایی مانند پاکستان نقش جدیدی را برای خود در منطقه تعریف کند.
تردیدهای جدی در مورد مصمم بودن عربستان برای مبارزه با افراط گرایی و تروریسم وجود دارد و از اینرو شاید ابتکارات راحیل شریف بتواند عاملی برای حفظ ائتلاف اسلامی عربستان شود. بهر حال پاکستان در این رابطه باید بسیار هوشیار عمل کند تا در دام سیاست افزایش منازعات منطقهای عربستان نیفتد و روابط دوستانه و منافع ملی خود را با کشورهای همسایه حفظ کند.
بر اساس اخبار مسموع در این راستا، ژنرال راحیل شریف برای پذیرش فرماندهی ائتلاف نظامی اسلامی شروطی را قائل شده است تا خود و کشورش را درگیر چالشهای غیر ضروری در داخل و منطقه بخصوص روابط با کشورهای همسایه نسازد، ولی حتی اگر اخبار مربوط به این شروط درست باشد، آیا این تحفظات رافع مسئولیت پاکستان در قبال کشورهای همسایه خواهد بود؟
شایان ذکر که یکی از شروط راحیل شریف برای فرماندهی این ائتلاف، پیوستن ایران به آن به عنوان عضو ناظر میباشد و شرط دیگر، اعطای صلاحیت هماهنگی بین کشورهای اسلامی به شخص وی و همچنین انتصاب او به فرماندهی این ائتلاف بوده است. ظاهراً محمد بن سلمان وزیر دفاع عربستان تمامی شروط راحیل شریف را پذیرفته است تا بتواند این ائتلاف را سرپا نگه دارد.
تلگرام 09158919412