آسیا نیوز

الوقت- به دنبال مرگ اسلام کریم اف، رئیس جمهور اقتدارگرای ازبکستان و پایان دوران 25 ساله ریاست جمهوری وی، صفحه جدیدی از تحولات سیاسی در برابر مردم و نخبگان این کشور گشوده شده و این پرسش مطرح است که رئیس جمهور بعدی چه کسی خواهد بود و چه سیاست خارجی را در پیش خواهد گرفت. همچنین امروز بازیگران خارجی تاثیرگذار در ازبکستان نیز از نزدیک تحولات این کشور را رصد می‌کنند. در مجموع به نظر می‌رسد که بازیگران خارجی موثر در اوضاع داخلی ازبکستان را روسیه، چین و تاحدی ایالات متحده آمریکا تشکیل می‌دهند و هر یک از این کشورها منافعی در کشور ازبکستان دارند. روس‌ها تمایل دارند که ازبکستان همچنان در سازوکارهای امنیتی که رهبری آن با مسکو است، باقی بماند و به کشوری که حوزه نفوذ غرب است، تبدیل نشود. در این میان چینی‌ها خواهان آن هستند که نفوذ اقتصادی خود را در این کشور گسترش دهند؛ به ویژه تمایل دارند در حوزه انرژی ازبکستان سرمایه‌گذاری‌های وسیعی داشته باشند. باتوجه به جمعیت 30 میلیونی ازبکستان، این کشور می‌تواند بازار مناسبی برای کالاهای چینی در منطقه آسیای مرکزی باشد. در نهایت آمریکایی‌ها نیز مایل هستند تا جایی که امکان دارد این کشور را از نزدیکی به روسیه، بر حذر دارند و تلاش شان بر این موضوع استوار است که در ازبکستان، نخبگانی غرب گرا روی کار بیایند تا منافع آمریکا را چه داخل ازبکستان و چه در منطقه آسیای مرکزی بتوانند تامین کنند.

در حال حاضر ستاد مرکزی انتخابات ازبکستان اعلام کرده است که تا کنون دو نامزد برای انتخابات ریاست جمهوری مطرح شده‌اند؛ یکی از آنها، شوکت میرضیایف است که از طرف حزب لیبرال دموکراتیک که طی سال‌های گذشته در آن کشور حزب حاکم بوده، معرفی شده است. میرضیایف از سال 2003 به بعد نخست وزیر ازبکستان بود و به نظر می‌رسد که بخت نخست پیروزی در انتخابات پیش رو باشد. البته از ابتدا نیز پیش‌بینی‌ها بر این بود که جانشین اسلام ‌کریم‌اف یکی از نزدیکان و نخبگان موجود در حلقه قدرت باشد؛ به این ترتیب پارلمان ازبکستان بلافاصله بعد از مرگ کریم‌اف، میرضیایف را به عنوان رئیس‌جمهور موقت انتخاب کرد، در صورتی که باید ‌رئیس مجلس به طور موقت قدرت را  در دست می‌گرفت.

نامزد دیگری که نامش مطرح شده، آقای سرور آتامورادف از حزب دموکراتیک ازبکستان است. درباره گرایش‌های خارجی این افراد در حقیقت هنوز اطلاعات خیلی روشن و جامعی وجود ندارد؛ چرا که در سیستم بسته ازبکستان عملا شخص اسلام کریم اف بود که هم خط مشی سیاست خارجی را تعیین می‌کرد و هم به عنوان سخنگو و بیانگر اصلی این خط مشی در نظام بین الملل عمل می‌کرد. البته گمانه‌زنی‌هایی مطرح است که میرضیایف به عنوان بخت اول پیروزی در انتخابات، تمایل بیشتری برای نزدیکی به مسکو دارد و احتمال آن می‌رود که در صورت پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری، یک سیاست روس گرایانه را در پیش بگیرد. اما بر اساس آنچه که از مصاحبه‌ها و بیانات میرضیایف نیز مشخص است به نظر می‌رسد که ازبکستان همچنان به سیاست سنتی خودش در حوزه خارجی ادامه خواهد داد. بدین مفهوم که احتمال آنکه این کشور سیاست انزواگرایانه خود را کنار بگذارد و به طرف روسیه یا غرب متمایل شود، اندک است. به بیان دیگر در سال‌های بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ازبکستان گاهی به غرب متمایل شده و گاهی سیاست انزواگرایانه را دنبال کرده است. در حال حاضر هسته رویکرد انزواگرایانه در سیاست خارجه ازبکستان وجود دارد، از این رو ممکن است همین سیاست در دولت آینده ازبکستان دنبال شود.

البته در کنار این فرضیه، این احتمال هم مطرح است که شاید در دوره آتی، تاحدودی روابط روسیه با ازبکستان بهبود پیدا کند و میرضیایف این کشور را به سمت مسکو متمایل کند. باید توجه داشت که میرضیایف برای تثبیت حکومت خود به همکاری بیشتر روس‌ها  نیاز دارد، از این رو سیاست خارجه ازبکستان نسبت به گذشته بیشتر به روسیه متمایل خواهد شد که این مسئله برای آمریکا و کشورهای غربی چندان خوشایند نیست؛ به خصوص که در سال‌های گذشته کشورهای غربی بارها نسبت به نقض دموکراسی و حقوق بشر در ازبکستان ابراز نارضایتی کرده بودند و پیش‌بینی می‌شود که این نارضایتی‌ها برای موضع‌گیری در انتخابات، علیه دولت آینده همچنان ادامه داشته باشد.

http://alwaght.com/fa/News/68009/