تی آر تی وورلد: کابل توافق با حکمتیار را مقدمه صلح طالبان میداند
تی آر تی وورلد:
کابل توافق با حکمتیار را مقدمه صلح طالبان میداند
تیآرتی وورلد در گزارشی نوشت: صلح با حزب اسلامی واکنشهای متفاوتی در افغانستان داشته است، بسیاری اجرای این توافقنامه را عقبگردی برای اجرای عدالت در افغانستان میدانند و عدهای دیگر آن را آغازی برای صلحی بزرگتر با طالبان عنوان میکنند.
تاریخ:۱۴:۳۸ - ۱۳۹۵/۰۷/۰۶
به گزارش خبرنگار سایت افغانستان خبرگزاری فارس، حکومت وحدت ملی توافقنامه تاریخی صلح را با «گلبدین حکمتیار» یکی از فرماندهان پیشین جنگی که مخالف قشون سرخ شوروی در افغانستان بود، امضا کرد.
توافقنامه صلح روز پنجشبنه از سوی نمایندگان دو طرف در کابل امضا شد، این توافقنامه به جنگ مسلحانه چندین ساله این حزب علیه حکومت افغانستان و مخالفت با دولت کابل خاتمه بخشید.
رسیدن به توافق صلح آسان نیست
تی ارتی وورلد در گزارشی نوشت: در مراسم امضای این توافقنامه صلح، حنیف اتمر مشاور امنیت ملی افغانستان گفت که رسیدن به توافق صلح در هر کشوری آسان نیست.
حکمتیار برای اولین بار در برابر اشغال افغانستان توسط شوروی سابق دست به اسلحه برد بعد از آن در بسیاری از تحولات دهههای گذشته در این کشور مورد توجه قرار داشته است.
با پایان یافتن جنگ سرد و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق، غرب بیش از حد به حکمتیار گرایش پیدا کرد. وی که در دوران زمامداری «رونالد ریگان »و «تاچر» یکی از افراد تحت حمایت آمریکا به شمار میرفت، اما در زمان دوره حکومت «جورج دبلیو بوش» درسال 2003 میلادی به عنوان تروریست جهانی معرفی شد.
کابل امیدوار است که با استفاده از این توافقنامه زمینه آشتی با طالبان افغانستان که یکی از گروههای اصلی مخالف دولت به شمار میرود را فراهم سازد. کابل میخواهد طالبان سلاحهایشان را زمین بگذارند و وارد گفتوگوهای صلح جدی با دولت وحدت ملی شوند.
توافق دولت با حزب اسلامی نمادین است
اما مخالفان این توافقنامه صلح میگویند که این توافق دولت با حزب اسلامی نمادین است و در واقع چیزی به نام صلح تامین نخواهد شد.
حزب اسلامی به رهبری حکمتیار در سالهای گذشته مسئولیت حملات بزرگ در این کشور را به عهده نداشته در حالی که طالبان دست به حملات بیشتری زده و در میدانهای نبرد دست آوردهای خوبی داشته است.
فعالین و گروههای حقوق بشری امضای توافقنامه صلح میان حکومت وحدت ملی و حزب اسلامی را به شدت محکوم کردهاند، مردم افغانستان و نهادهای بینالمللی حکمتیار و دیگر فرماندهان جهادی را متهم به کشتن هزاران نفر در جریان جنگهای داخلی سال 1990 در کابل می کنند.
گلبدین حکمتیار کیست؟
در ادامه این گزارش آمده است: حکمتیار اهل ولایت «قندوز» است و اغلب خودش را عضو کوچک ملت توصیف میکند، او دانشجوی دانشکده مهندس در دانشگاه کابل بوده اما هرگز نتوانست که فارغ التحصیل شود.
حکمتیار برای نخستین بار در ماه دسامبر سال 1979 میلادی در جریان اشغال افغانستان توسط قشون سرخ شوری سابق به عنوان یک فرمانده جهادی شهرت یافت. بعدا وی حزب اسلامی را پایه گذاری کرد و نیروهای مسلح را علیه سربازان شورشی سابق شکل داد.
به عنوان یک فرمانده جهادی دوران جنگ سرد، حکمتیار از حمایتهای گستردهای از واشنگتن گرفته تا لندن ، ریاض و اسلام آباد برخوردار بود.
در آن زمان سازمان جاسوسی پاکستان «آیاسآی» تسهیل کننده کمکهای مالی و تسلیحاتی عربستان سعودی و دیگر کشورهای غربی به نیروهای مجاهدین در افغانستان بود.
آیاسآی گلبدین حکمتیار را به عنوان یک فرمانده جهادی توانا در برابر قشون سرخ شوری سابق میشناخت و بخش عمده این کمکها را در اختیار وی قرار میداد.
بزرگترین عملیات مخفیانه در تاریخ این سازمان سیا
همچنین حمایت سازمان اطلاعات آمریکا «سیا» از چنین شبه نظامیان، به عنوان یکی از بزرگترین عملیات مخفیانه در تاریخ این سازمان شناخته شد.
در سال 1985، حکمتیار در میان هیأتی از رهبران شورشی به واشنگتن سفر کرد تا با رونالد ریگان رئیس جمهور وقت آمریکا دیدار کند. اما او تنها عضو این هیئت حاضر بود که از ملاقات با رئیس جمهور وقت ایالات متحده آمریکا خودداری کرد.
در جلسهای که رونالد ریگان رئیس جمهور وقت آمریکا با این هئیت داشت، ریگان خطاب به فرماندهان نظامی، خودش را به مثابه یک پدر اخلاقی یاد کرد.
بسیاری از مردانی که با حکمتیار به عنوان بخشی از هیئت به آمریکا سفر کرده بودند و در واقع با ریگان دیدار کرده بودند بعدا به جنایات جنگی و نقض حقوق بشر متهم شدند.
زمانیکه در سال 1992 میلادی حکومت کمونیستی در کابل از هم فرو پاشید، افغانستان شاهد درگیریهای شدید داخلی شد و حکمتیار و دیگر گروههای جهادی جنگهای خونین را علیه یکدیگر در کابل آغاز کردند.
از این نبردها معمولا به عنوان جنگ داخلی یاد میشود اما آن دوره به عنوان یکی از تاریکترین دوران در تاریخ معاصر افغانستان یاد میشود تا اینکه در سال 1996 طالبان شکل گرفت.
در جریان جنگهای داخلی مجاهدین تلاش زیادی نمودند تا یک حکومت یک پارچه و واحد را شکل دهند و حکمتیار دوبار پست نخست وزیری را داشت، نخست از سال 1993 تا 1994 و بعدا در سال 1996 به عنوان نخستوزیر افغانستان ایفای نقش کرد.
به دنبال تهاجم نظامی آمریکا در سال 2001 میلادی به افغانستان حزب اسلامی به دو بخش تقسیم شد: یکی بخش سیاسی و دیگری بخشی نظامی، اعضای شاخه سیاسی این حزب در درون دولت افغانستان به عنوان وزیران، والیان و نمایندگان مجلس نمایندگان ایفای وظیفه نمودند.
حکمتیار با همه گروهها متحد شد جز طالبان
تی ارتی وورلد نوشت: اما حکمتیار هرگز مقاومت مسلحانه خود را آنچه وی اشغال افغانستان توسط خارجیها میخواند پایان نداد و نیروهای مسلح مربوط به حکمتیار مسئولیت چندین حمله را علیه نیروهای بین المللی و دولت افغانستان را به دوش گرفت اما در سالهای اخیر این حملات کاهش یافت.
در دهههای بعد از رسیدن به قدرت، حکمتیار با هر کس تعهد بست، از مجاهدین ضد شوروی گرفته تا پاکستان، ایران و شبکه القاعده متحد شد اما رابطهاش با طالبان همواره شکننده بود.
درماه ژانویه سال گذشته میلادی، بنا به گزارشها حکمتیار پشتیبانی و وفاداری خود را از جنگجویان وابسته به گروه تروریستی داعش در افغانستان اعلام کرد. حکمتیار گفت ما از کسانیکه از امارت اسلامی طالبان با داعش پیوسته حمایت می کنیم.
مواد این توافقنامه چیست؟
این گزارش میافزاید: هر چند مواد این توافق تا هنوز در دست عموم قرار نگرفته اما گزارشهای رسانهای نشان میدهد که براساس این توافقنامه حکمتیار و اعضای حزبش عفو خواهند شد.
همچنین در این توافقنامه دو طرف بر تبادل زندانیان موافقت کرده و دولت افغانستان وعده داده که زمنیه حذف نام حکمتیار از لیست سیاه سازمان ملل متحد را مهیا میسازد.
در برابر کنار گذاشتن مخالفتهای مسلحانه دولت افغانستان تعهد کرده که رهبر حزب اسلامی و دیگر شخصیتهای برجسته آن میتوانند در هر جای از این کشور که خواسته باشند مطابق با قوانین کشور آزادانه زندگی نمایند و دولت خود را مکلف به تامین شرایط لازم و مساعد برای تحقق این شرایط می داند.
همچنین در این توافقنامه آمده که کابل حق فعالیت سیاسی حزب اسلامی را در تمامی ابعاد سیاسی و اجتماعی مطابق با قوانین جاری در کشور به رسمیت شناخته و در تحقق آن همکاری همه جانبه نموده و حزب اسلامی میتواند در انتخابات ریاست جمهوری، پارلمانی و ولایتی، شهری و شهرداری شرکت نموده و نامزد داشته باشد.
چرا صلح؟
شاخه نظامی حزب اسلامی در گذشته نیز با دولت افغانستان وارد مذاکره شده بود اما هر بار این گفتگوها بدون نتیجه پایان یافته بود.
در ماه مارس سال 2016 میلادی حزب اسلامی بار دیگر از علاقهمندیاش برای آغاز گفتگوها با دولت افغانستان خبر داد.
نگرشهای بسیاری در مورد تمایل حکمتیار برای آغاز گفتوگوهای صلح ذکر شده است: حکمتیار در سطح عمومی همیشه از تمایل خود برای پایبندی به گفتگوهای صلح با حکومت افغانستان سخن گفته بود.
دلیل اصلی حزب اسلامی برای جنگ حضور خارجی در خاک افغانستان بوده است
در سالهای اخیر حزباسلامی هیچ گاه درباره این گفتگوها با حکومت افغانستان اشاره نکرده بود و افراد وابسته به این حزب به حملات مسلحانهاشان علیه حکومت در تعداد انگشت شماری از 34 ولایت افغانستان ادامه داده بودند و اعلام کرده بود که افغانستان توسط خارجی ها اشغال شده است. اما آخرین حمله بزرگ را که حزب اسلامی به عهده گرفت در سال 2014 میلادی بود.
تعداد جنگجویان حزب اسلامی در افغانستان به چند صد نفر تخمین زده شده در حالیکه جنگجویان وابسته به طالبان به هزاران نفر میرسد.
همچنین ادعایهایی وجود دارد مبنی بر اینکه افرادی که وفاداریشان را به گروه تروریستی داعش در افغانستان اعلام میکنند درحال افزایش است، بنابراین در چنین وضعیتی به نظر میرسد که حزب اسلامی از هر زمان دیگری به حاشیه رانده شده است.
«اورزلا اشرف نعمت» یک محقق افغانستانی که روی مسائل حکومتهای محلی کار میکند، میگوید که در جریان گفتوگو با شماری از اعضای حزب اسلامی درباره دلیل امضای توافق صلح با حکومت افغانستان به این نتیجه رسیده است که این حزب دیگر ماشین انحصار خشونتش را در افغانستان در اختیار ندارد.
به هرحال شاخه سیاسی حزب اسلامی خیلی موفق بوده است، افراد وابسته به بخش سیاسی حزب اسلامی هم در دولت وحدت ملی حضور دارند و هم در دولت حامد کرزی یکی از قویترین نیروی سیاسی در این کشور بوده است.
چرا این قرارداد صلح بحث برانگیز است؟
در جریان جنگهای داخلی، کابل توسط گروههای متخاصم به چند بخش تقسیم شده بود و این گروهها جنگهای خونین را در برابر یکدیگر در تمام بخشهای این شهر به راه انداخته بودند.
اما در این میان از حکمتیار به عنوان یکی از وحشیانهترین این مردان یاد میشود و او به عنوان جنگ سالار مشهور شناخته میشود. حکمتیار متهم است که به طور مستقیم حملات موشکی به کابل پایتخت را نظارت میکرده حتی در زمانی که پست نخست وزیری را در اختیار داشته است.
براساس گزارش کمیته بینالمللی صلیب سرخ، تنها در ماه اگوست سال 1992 میلادی در نتیجه زد و خوردها و شلیک موشک در کابل حداقل 1000 نفر کشته و بیش از 8000 تن دیگر زخمی شدند.
در سال 2012 میلادی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان جزئیاتی از یک گزارش را منتشر کرد که فرماندهان جهادی در جریان جنگ های داخلی کابل مرتکب جنایات جنگی شده بودند.
در این گزارش 800 صفحهای 180 گور جمعی ، کشتار غیرنظامیان و زندانیان، بازداشتهای خودسرانه، ناپدید شدن اجباری، تخریب شهرها و روستاهای توسط گروه های سابق مجاهدین مستند شده بود. اما این گزارش تا به امروز منتشر نشده است.
برای افغانستانیها که در جریان جنگهای داخلی در کابل زندگی می کردند گلبدین حکمتیار که خود بخشی از دولت بود به نام قصاب کابل شهرت دارد ومردم رنجها و دردهای فراوانی را از سوی وی متحمل شدهاند.
توافقنامه صلح با حکمتیار عقب گرد در اجرای عدالت در افغانستان
تی ارتی وورلد نوشت: از سویی هم دیدهبان جهانی حقوق بشر این توافقنامه صلح با حکمتیار را یک عقبگرد در اجرای عدالت انتقالی دراین کشور میدانند.
«پاتریسا گوسمن» پژوهشگر دیدهبان جهانی حقوق بشر در افغانستان گفت که امضای این توافقنامه صلح یک مثال دیگری است که دولت افغانستان سیاست مصونیت از مجازات را در پیش گرفته است.
به گفته وی چگونه میتوانید یک دستگاه قضایی موثر را ایجاد نمایید درحالیکه شما هیچ کسی را مسئول چنین جنایات نمیدانید؟
در حالیکه شورای عالی صلح افغانستان و برخی از اعضای حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار مشغول امضای توافقنامه صلح با دولت کابل بودند برخی از مردم در پایتخت این کشور علیه این توافقنامه تظاهرات برگزار کردهاند.
«سیلی غفار» سخنگوی این گردهمایی گفت: حزب اسلامی با پیشرفت زنان مخالف است و این حزب نسبت به دیگر گروههای مسلح در کشتار افراد متخصص در افغانستان بیشتر مشارکت داشته است.
درسال 2007 میلادی قانون مصالحه ملی یا عفو عمومی از سوی مجلس نمایندگان و مجلس سنای افغانستان به تصویب رسید و بعدا این قانون در جراید رسمی افغانستان نیز چاپ شده، براساس این قانون مرتکبین موارد جدی نقض حقوق بشر از جمله جرایم جنگی و جنایت علیه بشریت طی سی سال گذشته را مورد عفو قرار می دهد اما سوالی که مطرح میشود این بود که چرا حکمتیار از این امتیازات قانونی برخوردار نشد.
«وژمه فروغ» یک فعال اجتماعی میگوید که حکومت افغانستان و پارلمان این کشور توسط جنگسالاران بدنام اداره و مدیریت میشود و در این میان تنها حکمتیار غایب بود.
اگر در این توافقنامه مسئله عفو در میان نبود هیچ وقت گلبدین وارد مذاکره نمیشد
در جمع کسانی که متهم به جنایات جنگی در افغانستان است ژنرال «عبدالرشید دوستم» معاون اول ریاست جمهوری می باشد. وی متهم است که در جنگهای خونین داخلی کابل سهم فعال داشته و در سال 2001 میلادی صدها زندانی طالب را قتل عام نموده است.
به گفته فروغ، این بسیار سادهنگری است که توقع داشته باشیم گلبدین حکمتیار بدون ترفندی تن به امضای این توافقنامه صلح داده باشد.
فروغ افزود که هر گونه معامله نیاز به مشوقهایی برای هر دو طرف دارد تا به توافق برسند، اگر در این توافق مسئله عفو در میان نباشد هیچ وقت گلبدین وارد مذاکره نمیشد.
تلگرام 09158919412