«دیمیتری پوپوف»: تنشهای ازبکستان و تاجیکستان تهدید بزرگی برای امنیت منطقه است
رئیس مرکز تحقیقات دانشگاه «اورال» روسیه:
تنشهای ازبکستان و تاجیکستان تهدید بزرگی برای امنیت منطقه است
رئیس مرکز تحقیقات دانشگاه «اورال» روسیه با اشاره به اینکه تنشهای موجود بین «دوشنبه» و «تاشکند» تهدید بزرگی برای امنیت منطقه است، گفت: همه کشورهای منطقه به خصوص چین و روسیه باید برای بهبود مناسبات این 2 کشور تلاش کنند.
۹۵/۰۷/۱۴ :: ۱۲:۲۰
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در دوشنبه، «دیمیتری پوپوف» رئیس مرکز تحقیقاتی دانشگاه «اورال» روسیه تنشهای مداوم بین تاجیکستان و ازبکستان را برای کل منطقه خطرناک دانست و برقراری روابط دوستانه و حل اختلافات بین این 2 کشور در شرایط کنونی را از مهمترین اولویتها ارزیابی کرد.
پوپوف افزود: همزمان با وجود تنشهای سیاسی بین ازبکستان و تاجیکستان، مشکلات اقتصادی نیز باعث تیرگی مناسبات بین 2 کشور همسایه طی سالهای طولانی بوده است.
به گفته وی، در زمان شوروی مبادله ذخایر آب و انرژی بین ازبکها و تاجیکها صورت میگرفت، به گونهای که تاشکند در فصل زمستان به دوشنبه گاز طبیعی و نفت انتقال میداد و در عوض اجازه دسترسی به آب تاجیکستان را دریافت میکرد.
وی ادامه داد: با از هم پاشیدن اتحاد شوروی این نظام تبادلات نیز از بین رفت. هزینههای انرژی برای تاجیکستان افزایش یافت و دوشنبه دیگر نتوانست هزینه گاز را به ازبکستان پرداخت کند. کمبود نیروی برق نیز در این کشور آغاز شد.
به تصریح این کارشناس روس، در چنین شرایطی بود که تاجیکستان مجبور شد فکری به حال تولید نیروی برق مورد نیاز کشور خود نماید و در اواسط سال 2000 اقدام به ادامه احداث نیروگاه برق آبی «راغون» در رودخانه «وخش» که ساخت آن از زمان شوروی آغاز گردیده بود، نمود. این عملکرد دوشنبه باعث نارضایتی و اعتراض تاشکند شد.
پوپوف در ادامه گفت: تاشکند با هدف مانع شدن از ادامه ساخت و ساز راغون تدابیر زیادی، از جمله مسدود کردن راههای اتومبیل و قطار برای تاجیکستان در قلمرو خود را اتخاذ کرد.
وی افزود: ازبکستان همچنین شبکه انتقال نیروی برق که توسط این کشور از تاجیکستان به ترکمنستان و قزاقستان منتقل میشد را نیز مسدود کرد. البته اقدامات این کشور به همین جا ختم نشد، برقراری نظام روادید بین 2 کشور و همچنین عدم از سرگیری پروازهای مستقیم بین تاشکند و دوشنبه از دیگر تدابیر ازبکیها در این راستا بود.
به گفته این کارشناس، در نهایت در سال 2013 میلادی، ازبکستان انتقال گاز طبیعی به تاجیکستان را به طور کامل قطع کرد که این ضربه شدیدی برای فعالیت بزرگترین کارخانه آلومینیوم این کشور بود. همچنین گردش مالی بین تاشکند و دوشنبه تقریبا به صفر رسید. در سال 2015 گردش مالی بین 2 کشور 12- 13 میلیون دلار بود که در مقایسه با 10 سال قبل کاهش چشمگیری داشته است. دورانی که ازبکها یکی از 3 شریک مهم اقتصادی تاجیکها محسوب میشدند و گردش مالی بین آنها حدود 220 میلیون دلار بوده است.
پوپوف در ادامه تصریح کرد: این اتفاقات برای همگان مشخص کرد که این 2 کشور در مناسبات خود به بنبست رسیدهاند. قدم نخست برای تلطیف روابط بین این 2 جمهوری آسیای مرکزی پس از سردی طولانیمدت آن را، کریماف در سال 2014 ضمن سفر به دوشنبه جهت شرکت در نشست سازمان همکاری شانگهای برداشت. اما پس از گذشت 2 سال معلوم شد که این قدم نیز در برقراری مناسبات تاشکند و دوشنبه کافی نبوده است.
رئیس مرکز تحقیقاتی دانشگاه اورال روسیه افزود: در واقع در طول این سالها مشکلات زیادی بین 2 کشور همسایه بروز کرده است که بدون حل و فصل آنها برداشتن قدمهای بعدی در راستای توسعه مناسبات بین دوشنبه و تاشکند نیز بسیار دشوار است.
وی در ادامه با تأکید بر اینکه اکنون زمان راهاندازی مناسبات سودمند بین ازبکستان و تاجیکستان فرا رسیده است، تصریح کرد: از دست دادن این فرصت نه تنها برای دوشنبه و تاشکند، بلکه برای دیگر شرکای بزرگ منطقه آسیای مرکزی نیز خطرناک است.
پوپوف افزود: بهبود مناسبات این 2 کشور منطقه آسیای مرکزی قبل از همه به نفع روسیه و چین است، زیرا درگیری و تنش بین آنها تهدید بزرگی برای امنیت و اقتصاد دیگر کشورهای منطقه محسوب میشود.
این کارشناس روس در پایان اظهاراتش تأکید کرد: برای پکن و مسکو ضروریست که از این به بعد، تنشهای بین تاجیکستان و ازبکستان را نادیده نگرفته و در توسعه و بهبود روابط آنها تأثیرگذار باشند. زیرا از سفر اخیر وزیر امور خارجه ازبکستان به دوشنبه میتوان اینطور نتیجهگیری کرد که اولین قدم مسالمتآمیز برای ازسرگیری مناسبات بین 2 کشور برداشته شده است. از این رو، بر همه کشورهای منطقه واجب است که دیگر عقبنشینی نکنند و برای حل و فصل مسائل فیمابین آنها کمک کنند.
اواخر ماه سپتامبر سال جاری میلادی «عبدالعزیز کاملاف» وزیر خارجه ازبکستان، برای نخستین بار به عنوان نماینده دولت جدید تاشکند پس از مرگ «اسلام کریماف» رئیس جمهور این کشور، به تاجیکستان سفر کرد.
برخی کارشناسان، این اقدام و همچنین سخنان نرم نماینده ازبکستان در خصوص مشکلات آب منطقه در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک را به عنوان نشانههایی از آمادگی تاشکند برای بهبود مناسبات با دوشنبه عنوان میکنند.
تلگرام 09158919412