"نعمت اله ایزدی" : مسکو و توازن در روابط دفاعی و نظامی با هند و پاكستان
"نعمت اله ایزدی" سفیر اسبق ایران در فدراسیون روسیه در گفتگو با دیدبان روسیه بررسی کرد:
مسکو و توازن در روابط دفاعی و نظامی با هند و پاكستان
قرار است نیروهای مسلح هند و روسیه امسال در سه مانور نظامی مشترک با یکدیگر شرکت کنند، این در حالی است که نخستین رزمایش مشترک روسیه و پاکستان نیز در منطقه مورد مناقشه دهلی نو و اسلام آباد برگزار شد. در همین راستا سایت دیدبان روسیه این هفته به گفتگو با "نعمت اله ايزدي" سفير اسبق جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه پرداخته است تا نقش مسکو در ایجاد توازن در روابط دفاعی و نظامی هند و پاکستان را بررسی نماید.
تاریخ انتشار : سه شنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۵۳
دیدبان روسیه: روسیه دارای تاریخ طولانی در تعامل با هند است، اما با فروپاشی شوروی این بعد تغییر یافت و در دوره پوتین مجددا نگاه به هند رو به افزایش گذاشته شد؛ با این وجود در سالهای گذشته روابط مسکو با اسلام آباد نیز گسترش ویژهای یافته است. در این بین در حالی که انتظار میرود نیروهای مسلح روسیه و هند امسال در سه مانور گسترده از جمله مانور آموزش دریایی ایندرا 2016، مانورهای هوایی و ضد هواپیمای ایندرا 2016 و مانور سلاحهای ترکیبی ایندرا 2016 شرکت کنند، نخستين رزمايش مشترک پاکستان و روسيه برگزار شد و دهلينو در پي تنشهاي اخير با اسلامآباد در خصوص اين رزمايش ابراز نگراني کرده است. در همین راستا سایت دیدبان روسیه این هفته به گفتگو با "نعمت اله ايزدي" سفير اسبق جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه پرداخته است تا نقش مسکو در ایجاد توازن در روابط دفاعی و نظامی هند و پاکستان را بررسی نماید.
► در دو دهه گذشته روسیه چه نگاهی به هند و پاكستان داشته است؟
هندیها به لحاظ سنتی از قدیم (حداقل در دهههای شصت و تاحدی هفتاد) به طور سنتی در اردوگاههای شرق تعریف میشدند؛ به خصوص در حوزه های نظامی استراتژیکی. اما پاکستان در اردوگاه غرب تعریف میشد و حتی موازنهی نظامی هم که بین دو کشور ایجاد شده بود، بیشتر متاثر از همین دو اردوگاه بود. یعنی غربیها سعی در تجهیز پاکستان و آماده ساختن آن برای مقابله با هند داشتند و شورویها از هند حمایت می کردند و آن را در مقابل با پاکستان تجهیز میکردند. تحولاتی در اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد باعث شد که پاکستانیها بیش از گذشته به آمریکا و غرب نزدیک شوند.
تهاجم نظامی شوروی به افغانستان و حمایتی پاکستانیها از مجاهدین افغان به خصوص بخش سنی مذهب سبب گرایش هر چه بیشتر پاکستان به آمریکا و غرب شد. به خصوص که در این دیدگاه و موضع که آمریکا تلاش کرد که شوروی را از افغانستان خارج کند، تقریبا ایالات متحده و پاکستان هم نظر بودند؛ اما هندیها چنین موضعی نداشتند. به نظرم این شرایط کم و بیش در دوران روسیه هم ادامه پیدا کرد، چون مباحث افغانستان در دوران روسیه، علی رغم این که مجاهدین حاکم شدند تا حد زیادی ادامه پیدا کرد و هم اختلافات بین هند و پاکستان فروکش نکرده بود. بنابراین این وضعیت در دوران روسیه نیز ادامه پیدا کرد.
► با توجه به سیاست خارجی آمریکا به شرق و جنوب شرق آسیا و اهمیت یافتن هند، در شرایط کنونی هند و پاكستان چه خواسته هایی از روابط دفاعي و نظامي خود با مسکو دارند؟
چه اتفاقی افتاده که اکنون پاکستان به سمت روسیه گرایش پیدا کرده است و به عبارتی این موازنه بین هند و پاکستان و روسیه به موازنهای مثبت تبدیل شده است. شاید مهم ترین علت و دلیلش این است که با توجه به تحولات بسیار زیادی که هم درخاورمیانه و نیز درخود قاره آمریکا و هم در اروپا وجود دارد و همین طور مواردی که در شرق دور وجود دارد، تا حد زیادی آمریکاییها را از این که بتوانند حمایت همه جانبه از پاکستان داشته باشند، بازداشته است. در نقطه مقابل دولت پاکستان به این نتیجه رسیده که داشتن چنین موازنهای با هند در قبال روسیه به جای این که بخواهد سیاست تک قطبی و تنها یک سویه به سمت آمریکا را دنبال کند، میتواند به نفعش باشد. لذا خیلی طبیعی است که بیشتر از همه این نگرانی برای هندیها ایجاد خواهد شد. چون رقیبشان را به متحدشان نزدیک می بینند و این میتواند توازن قوا را تا حد زیادی به هم بزند و آنها را نگران کند.
► آيا متغيرهايي چون ایجاد جهان چند قطبی و همچنین تشکیل بریکس نگاه و رقابت هند و پاكستان موجب حضور بیشتر نظامي و امنيتي روسيه در شبه قاره ميشود؟
البته از آنجائی که اختلافات هند و پاکستان هم ریشههای قومی مذهبی دارد و هم ریشههای استراتژیکی و منطقه ای، شاید از عهده هیچ کدام از این دو کشور برنیاید تا بتوانند این مشکلات را حل و فصل کنند. بنابراین بهترین حالت این است که بتوانند به سمت موازنه و میانجیگری و آرام کردن اوضاع روند. اگر چنین اتفاقی بیفتد کسی که بتواند این شرایط را فراهم کند حتما برنده خواهد بود. اما آمریکا در حال حاضر واجد چنین شرایطی نیست. در نقطه مقابل تمرکزی در سیاست خارجی روسیه ایجاد شده (به خصوص با سیاست هایی که پوتین در جاهای مختلف دنیا در پیش گرفته است) و این فرصت را به آنها داده که به سمت کشوری روند که در گذشتههای دور به دلیل موازنه قوایی که در منطقه بوده از آنها فاصله داشته است. این فرصت را روس ها مغتنم شمردند تا بتوانند هم دو طرف دعوا یعنی هند و پاکستان را تا حدی که امکان داشته باشند را به هم نزدیک کنند و هم بتوانند در بهره گیری از این شرایط توازنی در سیاست خارجیشان ایجاد کنند و مشکل گذشته را که سیاست قطبی در قبال این دو کشور مهم منطقه بوده است را از بین ببرند.
► نخستين رزمايش مشترک پاکستان و روسيه در حالي برگزار شد که دهلينو در پي تنشهاي اخير با اسلامآباد در خصوص اين رزمايش ابراز نگراني کرده است. اين رزمايش موسوم به «دوستي2016» در نزديک مرز مورد مناقشه پاکستان و هند در حال برگزاري است. اين امر چگونه قابل تحليل است؟
به اعتقاد من روسها سعی خواهند کرد علی رغم این که رزمایش نظامی می گذارند، تا آنجایی که امکان دارد و شرایط ایجاب می کند همکاریهای نظامی خود را با دو طرف این قضیه یعنی هند و پاکستان توسعه دهند. اما حتما گوشه چشم و نیمنگاهی به همکاریهای اقتصادی، منطقهای و حتی سیاسی با دو کشور خواهند داشت. هم در قالب این که بتوانند اختلافات این دو کشور را هر چه بیشتر کم کنند و هم بتوانند جایگزین مناسبی بین رقیب سنتیشان یعنی آمریکا برای آنها باشند. شاید سرخوردگی پاکستانیها به این مسئله کمک زیادی کند. چون اتفاقاتی که در طی چند سال گذشته در پاکستان افتاده به خصوص بعد از یازده سپتامبر و وجود برخی از افراد مرتبط با القاعده و طالبان در پاکستان موجب شده است که اختلافاتی بین آمریکا و پاکستان به وجود آید که همین امر کمک کرده است که پاکستان به فکر همکار قدرتمند و توانمند دیگری در منطقه بیفتد.
اما این مسئله همان طور که اشاره کردم قطعا کاملا نظامی نخواهد بود. در صورتی که همکاریهای منطقه ای حضور هند در مجموعه بریکس و نیازهایی پاکستان با کمک و میانجیگری روس ها حل شود، آیندهای را برای همکاریهای سه کشور می تواند ایجاد کند. همچنین روسها نشان دادهاند که در گذشته نیز، چنین نقشی را ایفا کرده اند و دعواهای بین هند و پاکستان را با میانجیگری حل کردهاند. این مسئله میتواند الگویی باشد برای این که مجددا اختلافات بین هند و پاکستان را با سیاستهایی که اعمال میکنند به حداقل برسانند و متقابلا امتیازات سیاسی و حتی نظامی و منطقهای هم از این تعاملی که بین دو کشور وجود دارد و به وجود خواهد آمد را بگیرند.
► با توجه به اعلام نگراني هند از رزمايش مسكو با پاكستان و حساسیت رابطه هند و پاكستان و تنش های یک سال گذشته بین آمریکا و پاکستان، آیا مسکو می تواند نگاهی موازنه بخش به روابط دفاعي و امنيتي خود با هند و پاكستان داشته باشد؟
در خصوص توازن قوایی من هم معتقدم که روس ها از چنین ظرفیتی برخوردار هستند که هم در جهت تامین نیازهای دفاعی دو کشور و هم در جهت هماهنگ کردن خودشان با نیازهای این دو کشور نقش فعالی را ایفا کنند و آینده ای را برای خود رقم بزنند که حداقل به صورت کوتاه مدت بتواند جایگزین مناسبی برای آمریکایی ها به خصوص در پاکستان باشد. لذا هندیها طبیعی است که در مرحله اول نگرانیهایی را ابراز کنند، چرا که توازن قوایی که تا کنون از طریق روسها و در گذشته از طریق شورویها در منطقه ایجاد کرده و نسبت به پاکستان برتری داشته باشند، بهم بخورد.
اما به نظر من سیاست مداری و درایتهای روسها در این زمینه به آنها کمک خواهند کرد هر چه بیشتر نگرانیهای هندیها را کاهش دهند و با ایجاد نوعی توازن قوا، توازن همکاری و حتی تامین نیازهای تسلیحاتی نقشی را ایفا کنند که هم قدرت بازدارندگی و هم دفاعی دو کشور را بالا ببرد. یعنی هم زمینههای اختلافات سنگین و خشونت آمیز را تا حد زیادی کاهش دهند. این روند ما را به سمتی میبرد که تصور کنیم که روسها یک آینده نسبتاً مناسبی را در هر دو کشور حتی در زمینه همکاریهای دفاعی و فروش اقلام تسلیحاتی برای خود متصور باشند. چون احساس میشود که هر دو کشور گزینهی دیگری در شرایط فعلی که همکاریهای نظامی آن توام با همکاریهای سیاسی باشد در اطراف خود نمیبینند. آمریکا به اندازه کافی در منطقه خاورمیانه و در اروپا گرفتاری دارد. مقابله با داعش و مقابله با طالبان و آنچه که در یازده سپتامبر و تبعاتش اتفاق افتاد، تا حد زیادی امریکا را نگران کرده است که راحت نتواند در همه جاها فعال بوده و نقش تعیین کننده داشته باشد. بنابراین پیش بینی میشود که روسها چنین جایگاهی را از آمریکایی ها بگیرند و این توازن قوا در دو کشور ایجاد کنند.
► آینده روابط نظامي دفاعي روسيه با این دو کشور به چه سمت و سویی خواهد رفت؟
من فکر میکنم روسها به اندازه کافی توانایی و قدرت را دارند که از نگرانیهای هند در قبال پیشرفت روابطشان با پاکستان هر چه بیشتر کم کنند و آنها را متقاعد سازند که این روابط برای منطقه در جهت ایجاد توازن قوا و بازدارندگی و در جهت نفوذ در ساختار نظامی پاکستان برای هند مفید خواهد بود. آنها میتوانند اطمینان داشته باشند که حتی اگر پاکستانیها توسعه خیلی زیادی در روابط دفاعیشان با روسیه بدهند، به راحتی این امکان برایشان فراهم نیست که چنین ظرفیتهای دفاعی و تسلیحاتی خود را در مقابله با هند استفاده کنند. بلکه اتفاقا این نقش را خود روسها برعهده خواهند گرفت. یعنی همواره در صدد این باشند که هیچ حادثه و شرایط اضطراری و ویژه ای دو کشور هند و پاکستان را به سمتی نبرد که آنها را به درگیری و مقابله نظامی رو دررو قرار دهد. لذا بیشتر سعی بر آن دارند با فعالیتهای منطقهای و فعالیتهای سیاسی و نزدیک شدن به حاکمیتهای دو کشور، نقش خود را در حوزههای سیاسی برجسته کنند و اجازه ندهند که این اختلافات سمت و سو و شکل و شمایل نظامی به خود بگیرد و از این جهت به نظر من هر دو کشور هند و پاکستان هم نیاز به آرامش و هم نیاز به توسعه دارند و درعین حال نیاز به تسلیحات برای قدرت بازدارندگی موجب می شود هر دو کشور از این شرایط استقبال کنند.
تحریریه دیدبان روسیه/
► در دو دهه گذشته روسیه چه نگاهی به هند و پاكستان داشته است؟
هندیها به لحاظ سنتی از قدیم (حداقل در دهههای شصت و تاحدی هفتاد) به طور سنتی در اردوگاههای شرق تعریف میشدند؛ به خصوص در حوزه های نظامی استراتژیکی. اما پاکستان در اردوگاه غرب تعریف میشد و حتی موازنهی نظامی هم که بین دو کشور ایجاد شده بود، بیشتر متاثر از همین دو اردوگاه بود. یعنی غربیها سعی در تجهیز پاکستان و آماده ساختن آن برای مقابله با هند داشتند و شورویها از هند حمایت می کردند و آن را در مقابل با پاکستان تجهیز میکردند. تحولاتی در اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد باعث شد که پاکستانیها بیش از گذشته به آمریکا و غرب نزدیک شوند.
تهاجم نظامی شوروی به افغانستان و حمایتی پاکستانیها از مجاهدین افغان به خصوص بخش سنی مذهب سبب گرایش هر چه بیشتر پاکستان به آمریکا و غرب شد. به خصوص که در این دیدگاه و موضع که آمریکا تلاش کرد که شوروی را از افغانستان خارج کند، تقریبا ایالات متحده و پاکستان هم نظر بودند؛ اما هندیها چنین موضعی نداشتند. به نظرم این شرایط کم و بیش در دوران روسیه هم ادامه پیدا کرد، چون مباحث افغانستان در دوران روسیه، علی رغم این که مجاهدین حاکم شدند تا حد زیادی ادامه پیدا کرد و هم اختلافات بین هند و پاکستان فروکش نکرده بود. بنابراین این وضعیت در دوران روسیه نیز ادامه پیدا کرد.
► با توجه به سیاست خارجی آمریکا به شرق و جنوب شرق آسیا و اهمیت یافتن هند، در شرایط کنونی هند و پاكستان چه خواسته هایی از روابط دفاعي و نظامي خود با مسکو دارند؟
چه اتفاقی افتاده که اکنون پاکستان به سمت روسیه گرایش پیدا کرده است و به عبارتی این موازنه بین هند و پاکستان و روسیه به موازنهای مثبت تبدیل شده است. شاید مهم ترین علت و دلیلش این است که با توجه به تحولات بسیار زیادی که هم درخاورمیانه و نیز درخود قاره آمریکا و هم در اروپا وجود دارد و همین طور مواردی که در شرق دور وجود دارد، تا حد زیادی آمریکاییها را از این که بتوانند حمایت همه جانبه از پاکستان داشته باشند، بازداشته است. در نقطه مقابل دولت پاکستان به این نتیجه رسیده که داشتن چنین موازنهای با هند در قبال روسیه به جای این که بخواهد سیاست تک قطبی و تنها یک سویه به سمت آمریکا را دنبال کند، میتواند به نفعش باشد. لذا خیلی طبیعی است که بیشتر از همه این نگرانی برای هندیها ایجاد خواهد شد. چون رقیبشان را به متحدشان نزدیک می بینند و این میتواند توازن قوا را تا حد زیادی به هم بزند و آنها را نگران کند.
► آيا متغيرهايي چون ایجاد جهان چند قطبی و همچنین تشکیل بریکس نگاه و رقابت هند و پاكستان موجب حضور بیشتر نظامي و امنيتي روسيه در شبه قاره ميشود؟
البته از آنجائی که اختلافات هند و پاکستان هم ریشههای قومی مذهبی دارد و هم ریشههای استراتژیکی و منطقه ای، شاید از عهده هیچ کدام از این دو کشور برنیاید تا بتوانند این مشکلات را حل و فصل کنند. بنابراین بهترین حالت این است که بتوانند به سمت موازنه و میانجیگری و آرام کردن اوضاع روند. اگر چنین اتفاقی بیفتد کسی که بتواند این شرایط را فراهم کند حتما برنده خواهد بود. اما آمریکا در حال حاضر واجد چنین شرایطی نیست. در نقطه مقابل تمرکزی در سیاست خارجی روسیه ایجاد شده (به خصوص با سیاست هایی که پوتین در جاهای مختلف دنیا در پیش گرفته است) و این فرصت را به آنها داده که به سمت کشوری روند که در گذشتههای دور به دلیل موازنه قوایی که در منطقه بوده از آنها فاصله داشته است. این فرصت را روس ها مغتنم شمردند تا بتوانند هم دو طرف دعوا یعنی هند و پاکستان را تا حدی که امکان داشته باشند را به هم نزدیک کنند و هم بتوانند در بهره گیری از این شرایط توازنی در سیاست خارجیشان ایجاد کنند و مشکل گذشته را که سیاست قطبی در قبال این دو کشور مهم منطقه بوده است را از بین ببرند.
► نخستين رزمايش مشترک پاکستان و روسيه در حالي برگزار شد که دهلينو در پي تنشهاي اخير با اسلامآباد در خصوص اين رزمايش ابراز نگراني کرده است. اين رزمايش موسوم به «دوستي2016» در نزديک مرز مورد مناقشه پاکستان و هند در حال برگزاري است. اين امر چگونه قابل تحليل است؟
به اعتقاد من روسها سعی خواهند کرد علی رغم این که رزمایش نظامی می گذارند، تا آنجایی که امکان دارد و شرایط ایجاب می کند همکاریهای نظامی خود را با دو طرف این قضیه یعنی هند و پاکستان توسعه دهند. اما حتما گوشه چشم و نیمنگاهی به همکاریهای اقتصادی، منطقهای و حتی سیاسی با دو کشور خواهند داشت. هم در قالب این که بتوانند اختلافات این دو کشور را هر چه بیشتر کم کنند و هم بتوانند جایگزین مناسبی بین رقیب سنتیشان یعنی آمریکا برای آنها باشند. شاید سرخوردگی پاکستانیها به این مسئله کمک زیادی کند. چون اتفاقاتی که در طی چند سال گذشته در پاکستان افتاده به خصوص بعد از یازده سپتامبر و وجود برخی از افراد مرتبط با القاعده و طالبان در پاکستان موجب شده است که اختلافاتی بین آمریکا و پاکستان به وجود آید که همین امر کمک کرده است که پاکستان به فکر همکار قدرتمند و توانمند دیگری در منطقه بیفتد.
اما این مسئله همان طور که اشاره کردم قطعا کاملا نظامی نخواهد بود. در صورتی که همکاریهای منطقه ای حضور هند در مجموعه بریکس و نیازهایی پاکستان با کمک و میانجیگری روس ها حل شود، آیندهای را برای همکاریهای سه کشور می تواند ایجاد کند. همچنین روسها نشان دادهاند که در گذشته نیز، چنین نقشی را ایفا کرده اند و دعواهای بین هند و پاکستان را با میانجیگری حل کردهاند. این مسئله میتواند الگویی باشد برای این که مجددا اختلافات بین هند و پاکستان را با سیاستهایی که اعمال میکنند به حداقل برسانند و متقابلا امتیازات سیاسی و حتی نظامی و منطقهای هم از این تعاملی که بین دو کشور وجود دارد و به وجود خواهد آمد را بگیرند.
► با توجه به اعلام نگراني هند از رزمايش مسكو با پاكستان و حساسیت رابطه هند و پاكستان و تنش های یک سال گذشته بین آمریکا و پاکستان، آیا مسکو می تواند نگاهی موازنه بخش به روابط دفاعي و امنيتي خود با هند و پاكستان داشته باشد؟
در خصوص توازن قوایی من هم معتقدم که روس ها از چنین ظرفیتی برخوردار هستند که هم در جهت تامین نیازهای دفاعی دو کشور و هم در جهت هماهنگ کردن خودشان با نیازهای این دو کشور نقش فعالی را ایفا کنند و آینده ای را برای خود رقم بزنند که حداقل به صورت کوتاه مدت بتواند جایگزین مناسبی برای آمریکایی ها به خصوص در پاکستان باشد. لذا هندیها طبیعی است که در مرحله اول نگرانیهایی را ابراز کنند، چرا که توازن قوایی که تا کنون از طریق روسها و در گذشته از طریق شورویها در منطقه ایجاد کرده و نسبت به پاکستان برتری داشته باشند، بهم بخورد.
اما به نظر من سیاست مداری و درایتهای روسها در این زمینه به آنها کمک خواهند کرد هر چه بیشتر نگرانیهای هندیها را کاهش دهند و با ایجاد نوعی توازن قوا، توازن همکاری و حتی تامین نیازهای تسلیحاتی نقشی را ایفا کنند که هم قدرت بازدارندگی و هم دفاعی دو کشور را بالا ببرد. یعنی هم زمینههای اختلافات سنگین و خشونت آمیز را تا حد زیادی کاهش دهند. این روند ما را به سمتی میبرد که تصور کنیم که روسها یک آینده نسبتاً مناسبی را در هر دو کشور حتی در زمینه همکاریهای دفاعی و فروش اقلام تسلیحاتی برای خود متصور باشند. چون احساس میشود که هر دو کشور گزینهی دیگری در شرایط فعلی که همکاریهای نظامی آن توام با همکاریهای سیاسی باشد در اطراف خود نمیبینند. آمریکا به اندازه کافی در منطقه خاورمیانه و در اروپا گرفتاری دارد. مقابله با داعش و مقابله با طالبان و آنچه که در یازده سپتامبر و تبعاتش اتفاق افتاد، تا حد زیادی امریکا را نگران کرده است که راحت نتواند در همه جاها فعال بوده و نقش تعیین کننده داشته باشد. بنابراین پیش بینی میشود که روسها چنین جایگاهی را از آمریکایی ها بگیرند و این توازن قوا در دو کشور ایجاد کنند.
► آینده روابط نظامي دفاعي روسيه با این دو کشور به چه سمت و سویی خواهد رفت؟
من فکر میکنم روسها به اندازه کافی توانایی و قدرت را دارند که از نگرانیهای هند در قبال پیشرفت روابطشان با پاکستان هر چه بیشتر کم کنند و آنها را متقاعد سازند که این روابط برای منطقه در جهت ایجاد توازن قوا و بازدارندگی و در جهت نفوذ در ساختار نظامی پاکستان برای هند مفید خواهد بود. آنها میتوانند اطمینان داشته باشند که حتی اگر پاکستانیها توسعه خیلی زیادی در روابط دفاعیشان با روسیه بدهند، به راحتی این امکان برایشان فراهم نیست که چنین ظرفیتهای دفاعی و تسلیحاتی خود را در مقابله با هند استفاده کنند. بلکه اتفاقا این نقش را خود روسها برعهده خواهند گرفت. یعنی همواره در صدد این باشند که هیچ حادثه و شرایط اضطراری و ویژه ای دو کشور هند و پاکستان را به سمتی نبرد که آنها را به درگیری و مقابله نظامی رو دررو قرار دهد. لذا بیشتر سعی بر آن دارند با فعالیتهای منطقهای و فعالیتهای سیاسی و نزدیک شدن به حاکمیتهای دو کشور، نقش خود را در حوزههای سیاسی برجسته کنند و اجازه ندهند که این اختلافات سمت و سو و شکل و شمایل نظامی به خود بگیرد و از این جهت به نظر من هر دو کشور هند و پاکستان هم نیاز به آرامش و هم نیاز به توسعه دارند و درعین حال نیاز به تسلیحات برای قدرت بازدارندگی موجب می شود هر دو کشور از این شرایط استقبال کنند.
تحریریه دیدبان روسیه/
+ نوشته شده در ۱۳۹۵/۰۷/۱۷ ساعت 2:18 توسط ابراهیمی
|
تلگرام 09158919412