آسیا نیوز

 رویکرد های اخیر رییس جمهور در سیاست خارجی

اصلاح انلاين / عزیز احمد حنیف

تغییر و تحول در سیاست گذاری های داخلی و خارجی به گونه‌ی نسبی، بعد از انجام انتخابات در تمام کشورها یک امر معمول است؛ به همین لحاظ، بعد از آن‌که رییس جمهور غنی دو سال پیش با شعار «تحول و تداوم» قدرت را به دست گرفت، کار خود را روی دو نقطه متمرکز ساخت: یکی تقویه اعتماد متقابل و گسترش روابط استراتیژیک با کشورهای همسایه و مبدل ساختن افغانستان به شاهراه ترانزیتی خشکه میان سه حوزه بزرگ اقتصادی منقطه: آسیای میانه، آسیای جنوبی و کشورهای خلیج و دوم، تعهد برای مبارزه جدی و قاطعانه با فساد در ادارات دولتی کشور، تا از این طریق، توجه و اعتماد کشورهای کمک کننده را برای ادامه همکاری ها تا سالهای پسین جلب نموده باشد.

از همین جاست که رییس جمهور در رأس کمیته ملی تدارکات، در تمام جلسات بالفعل حضور یافته و از پروسه تدارکاتی قراردادهای بزرگ کشور که از طریق ادارات مختلف دولتی انجام می شود، نظارت به عمل می آورد؛ چنانچه باوجود شایعه هایی مبنی بر دست داشتن حلقات نزدیک به رییس جمهور در قرارداهای بزرگ، تا حدی جلو باندهای مافیای اقتصادی از دست به دست نمودن رشوت های کلان با مقامات دولتی، گرفته شده است و تغییرات نسبتاً محسوس در زمینه دیده می شود؛ اما ریشه کن کردن فساد از ادارات دولتی کشور به نسبت اینکه در طول یک و نیم دهه اخیر، خیلی نهادینه گردیده است، به کار سخت و زمان بیشتر نیاز دارد.

رییس جمهور در نخستین روزهایی که قدرت را به دست گرفت، پیمان راهبردی با ایالات متحده آمریکا را به امضا رسانید و به کشورهای عربستان سعودی، پاکستان، چین، سپس ایران و هند و برخی کشورهای دیگر به سفرهایی پرداخت و مسأله صلح با طالبان را در اولیت کاری خویش قرار داد.

موصوف از خلال این سفرها تلاش نمود تا یک سیاست متوازن بر مبنای دوستی متقابل میان افغانستان و کشورهای رقیب منطقوی منجمله: ایران و سعودی و به طور خاص، پاکستان و هند ایجاد نماید؛ به خاطری که قضیه صلح با طالبان و قطع جنگ در کشور، در اولویت کاری رییس جمهور غنی قرار داشت.

داشتن روابط نزدیک با پاکستان و جلب همکاری های صادقانه‌ی این کشور برای همکاری در راستای متقاعد ساختن طالبان برای دست کشیدن از جنگ، باوجود آنکه بر روابط دیرینه‌ی افغانستان و هند، تأثیر منفی می گذاشت، برای حکومت وحدت ملی، مهم می نمود. به همین لحاظ گروه چهار جانبه‌ی متشکل از آمریکا، چین، پاکستان و افغانستان را ایجاد نمود و مقامات بلندپایه‌ی حکومتی افغانستان و پاکستان میان کابل و اسلام آباد به سفرهای متقابل و مذاکرات تفصیلی روی ساختار میکانیزم برای برقراری صلح در افغانستان به بحث و تبادل نظر پرداختند؛ اما سر انجام تشدید حملات رویارویی طالبان با نیروهای امنیتی کشور در ولایات مختلف با گشودن بیش از پنجاه جبهه جنگی در یک وقت و همچنان وقوع انفجارات نیرومند در پایتخت، نشان داد که جانب پاکستان به پروسه مصالحه میان طالبان و دولت افغانستان، علاقمند نیست؛ بدین لحاظ، رییس جمهور بار دیگر روی گسترش روابط کابل-دهلی تجدید نظر نمود و خواستار تداوم همکاری های هند در عرصه های نظامی و اقتصادی در افغانستان گردید.

در ادامه تلاش های مشترک افغانستان و هند، قرارداد سه جانبه چابهار میان سه کشور نامبرده به هدف اتصال افغانستان به بحر، به خصوص برای انتقال کالا میان هند و افغانستان از طریق بندر نامبرده، در عین زمان آغاز احداث راه آهن از مشهد به هرات و یک سلسله بحث ها روی ادامه انتقال آب دریای هیرمند از افغانستان به ایران میان مقامات مربوط دو کشور، مطابق قراردادی که قبلاً میان افغانستان و ایران به امضاء رسیده است، نوعی روابط متقابل اقتصادی ایران و افغانستان را به گونه‌ی استراتیژیک بهم پیوند می دهد.

از سوی دیگر، احداث راه آهن از شهر ارومچی به حیرتان و وصول نخستین محموله‌ی کالاهای تجارتی از چین به افغانستان، نویدی برای توسعه افغانستان و زنگ خطری برای پاکستان پنداشته می شود.

کاهش اعتماد عربستان نسبت به پاکستان و در عین زمان، نزدیک شدن بی سابقه‌‌ی افغانستان و عربستان سعودی نشان می دهد که اسلام آباد با سیاست های دوگانه دوستی و دشمنی در قبال کابل، دیگر علاوه از این‌که نتیجه‌یی را به نفع پاکستان به دست نخواهد آورد، بلکه اعتماد و جایگاه پاکستان را در سطح منطقه و جهان به گونه‌ی جدی زیر سؤال می برد.

افغانستان با ابتکار طرحِ یک پالیسی متوازن اقتصادی در روابط خارجی اش می تواند ترکمنستان و ایران را به چین وصل نماید و پلی باشد برای کشورهای آسیای میانه به جنوب آسیا؛ مخصوصاً هند که یکی از کشورهای اقتصادی بزرگ در منطقه به شمار می رود و در تلاش گسترش روابط اقتصادی به سطح منطقه است؛ از این طریق می تواند به شاهراه ترانزیتی کالاهای تجارتی میان کشورهای آسیای میانه، آسیای جنوبی، خلیج و به طور خاص چین و هند مبدل گردد.

در این میان، بهترین چانس برای پاکستان است تا از راه دوستی صادقانه با افغانستان، راه خود را با گذشتن از شمال افغانستان به کشورهای آسیای میانه بگشاید و از طریق همکاری با جانب کابل برای احداث راه آهن و ترمیم شاهراه تورخم-کابل-حیرتان که کمتر از یک هزار کیلومتر می باشد، می تواند هرنوع قراردادهای تجارتی را با جانب کشورهای آسیای میانه به امضا برساند.

خوشبختانه، پاکستان روی این حقیقت نمی اندیشد که ادامه جنگ، حضور نظامی قدرت های بزرگ در افغانستان را به دنبال دارد که این امر در درازمدت می تواند تهدید جدی ای برای پاکستان حتا نابودی کلی آن از صفحه‌ی سیاسی جهان باشد؛ برعکس، قطع جنگ و تأمین صلح در افغانستان، به حضور نظامی قدرت های بزرگ در این کشور خاتمه داده و دلیلی برای آنها باقی نمی ماند تا در این کشور بیشتر بمانند؛ این حقیقتی است که تمام کشورهای همسایه آن را درک کرده اند اما پاکستان به خاطر مشکلات مرزی ای که با هند دارد؛ فکر می کند که در هردو صورت نابودی اش متصور خواهد بود.

رییس جمهور غنی در صورتی که تا سه سال دیگر که از عمر حکومت ایشان باقی مانده است، بتواند با جناح شریک سیاسی اش در قدرت، کنار بیاید و متمرکز روی گسترش روابط خارجی افغانستان کار کند، انتظار می رود که از یک طرف دست آوردهای محسوسی در عرصه های اقتصادی داشته باشد و از سوی دیگر بتواند اعتماد ملت نسبت به حکومت را یکبار دیگر احیا کند و این طریق، خواهد توانست با فساد به گونه‌ی واقعی آن مبارزه کرد و زمینه را برای پیوستن جنگجویان مخالف حکومت، مساعد خواهد ساخت.

طرف های داخلی سیاست افغانستان با وجود یک سلسله تنش هایی که بدون شک از سوی سازمان های استخباراتی کشورهای ذیدخل در سیاست افغانستان آنها دامن زده می شود، باید درک کنند که دیگر فصل جنگ در کشور به پایان رسیده است و هیچ جناحی نمی تواند از طریق جنگ و خشونت قدرت را به دست بگیرد و یا خیر و صلاح ملی ای را دنبال نماید؛ جنگ یک پروژه طراحی شده از سوی قدرت های جهانی و منطقوی است که به خاطر منافع مشخص اقتصادی و نظامی آنها در افغانستان به پیش برده می شود و جناح های رقیب بین المللی، روی این نقطه میان هم توافق نموده اند که از این کشور به حیث میدان نبرد استفاده نمایند.

اگر طرف های داخلی سیاست افغانستان، روی صلح و امنیت در کشور توافق نکنند، باور داشته باشند که جناح های خارجی ذیدخل و بازی گران بزرگ جنگ، به دسایس و توطئه هایی دست خواهند زد که سر انجام کشور را به سوی تجزیه و نابودی سوق خواهد داد.

http://www.eslahonline.net/?p=64057